Aleksandar Vučić: war criminal through the years

Aleksandar Vučić is Serbia’s most powerful politician. Since 2014, he presides over an authoritarian and autocratic regime which savagely beats protesters and suppresses dissent, while pursuing a pro-Russian foreign policy with the main goal of wiping the Republic of Kosovo off the map.

Despite this, and despite Vučić’s long history as a war criminal, the international community continues to treat him as a legitimate political figure and provide him with concessions on Serbia’s farcical path to European Union.

Since Kosovo’s shambolic journalism is too busy throwing manufactured dirt on the present government and unwilling and unable to throw light on Vučić’s past, it is important to provide a detailed timeline of his life as a war criminal through the years.

  • Early 90s Befriends and aligns himself politically with Serb politician Radovan Karadžić and Serb Colonel-General Ratko Mladić in Pale (Bosnia and Herzegovina), later convicted of genocide, crimes against humanity and war crimes by the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY) for their role in the Bosnian Genocide.

 

  • 1993 Joins the Serbian Radical Party (SRS), a far-right, ultranationalist party whose openly-stated ideology is the creation of Greater Serbia through the ethnic cleansing of non-Serbs.

  • 1995 Promises “If the Serbian Radicals win […], you know that you will live in Greater Serbia, the only Serbian state, and there will be no letting go of.”

  • 1995 Volunteers (with other SRS members) to visit the Serb army that was besieging Sarajevo, where he is filmed holding a weapon in the presence of his mentor and party boss, war criminal Vojislav Šešelj. In an interview in 1997 with the newly-issued Velika Srbija (Great Serbia) magazine, he says in his own words, “[…] I found myself in a dilemma that was bothering many, especially the younger world, which was resolved by my forty-day stay as a volunteer in Sarajevo. After returning from the battlefield, I went to a forum of the Serbian Radical Party, because at that time I liked what Dr. Vojislav Šešelj advocated and said the most.”

  • 1995 Threatens the killing of 100 Bosnian Muslims for one dead Serb, while Serb forces were slaughtering 8,372 Bosnian Muslims in Srebrenica. The speech foreshadowed the massacres of ethnic Albanians in Meja, Izbicë, Reçak and other parts of Kosovo by Serb forces later in 1998-1999.

  • 1997 Becomes part of an angry mob of Serbs who expel the Croatian family Barbalić from its home in Zemun, Belgrade, seizing their apartment and belongings.

  • 1998 Appointed Minister of Information by Serbian President and war criminal Slobodan Milosević, playing a crucial role in manipulating Serbian public opinion by inciting hatred against Croats, Bosnians and Albanians, justifying Serb atrocities and suppressing all dissent with heavy fines and political repression.

  • 2006 Marches in front of the US embassy in Belgrade in a protest with fellow party boss Tomislav Nikolić, in support of Šešelj during his trial in Hague.

  • 2007 Defends and praises Ratko Mladić again publicly in the Serbian parliament.

  • 2008 Riots with other Serb chauvinists against the handing over of Radovan Karadžić to the Hague Tribunal.

  • 2015 Promises to stop Albania and Kosovo from “uniting” in one state, all while supporting Great Serbia his entire life.

  • 2017 Stages a stunt by sending a train covered in nationalist slogans towards Kosovo and then accuses Albanians of planting explosives on the railway.

  • 2018 Calls Slobodan Milosevic “a great Serbian leader who undoubtedly had the best intentions,” in a speech in north of Mitrovica, Kosovo.  Later in 2022, he said “I cannot blame him for [the Kosovo] conflict in any way.”

  • 2021 Orders military mobilization (including fighter jets, helicopters and tanks) to the border with Kosovo and organizes illegal parallel structures within Kosovo to surround Kosovo Police in the north of the country.

  • 2022 Threatens Kosovo and its citizens with “deadly consequences” over the decision of Kosovo’s government to impose reciprocal measures on license plates. Days after the public threat, Kosovo police are attacked by Serbs in the north of Kosovo with grenades and AK-47s.

  • 2022 Mobilizes illegal Serb power structures within Kosovo to shoot at Kosovo Police, beat up Albanians, and set up roadblocks, thereby stranding thousands of terrified diaspora travellers on their way home.

Inflacioni: shkaqet, pasojat, mundësitë

5 banknote

“Inflacioni është gjithmonë dhe çdo kund fenomen monetar.” – Milton Friedman

Bardhyl Salihu

Inflacioni përbën ndoshta shembullin më serioz me të cilin lidhet fati i qytetarëve të një ekonomie. Ndikimi i tij në fuqinë blerëse dhe mirëqenien e tyre është i drejtpërdrejtë dhe shumë më i shprehur se sa zhvillimet tjera ekonomike, si shembull taksat, të cilat janë selektive.

Inflacioni është rritja e përgjithshme në nivelin e çmimeve të mallrave dhe shërbimeve në një ekonomi. Sa më i lartë inflacioni, aq më e pavlerë valuta.

Ashtu siç ka thënë famshëm ekonomisti Milton Friedman, inflacioni është gjithmonë dhe çdo kund fenomen monetar, që nënkupton se ai shkaktohet nga autoriteti qendror përgjegjës për politikat monetare. Ky autoritet është banka qendrore. Inflacioni mund të paraqitet vetëm kur sasia e parave në qarkullim rritet përtej kërkesës për para. Në fakt, ky përshkrim ka qenë dikur edhe vet definicioni i fjalës “inflacion” përpara se ajo ta merrte kuptimin që sot i përshkruan pasojat e jo shkaktarin.

Rritja selektive e çmimeve nuk është shembull i inflacionit. Çmimet e produkteve të caktuara mund të rriten (nafta, gruri) nga faktorë që lidhen me tkurrjen e ofertës (lufta), por niveli i përgjithshëm mund të mos rritet/ndryshojë nëse çmimet e produkteve tjera ulen.

Për aq kohë sa sasia e parave në qarkullim mbetet e pandryshuar, nuk mund të ketë ndryshim të nivelit të përgjithshëm të çmimeve (inflacion). Ja një shembull ilustrues: një qytetar i shpenzon 100 euro në tri produkte të ndryshme duke e ndarë shpenzimin në 60, 30 dhe 10 euro. Nëse ai e rritë shpenzimin në produktin e parë, shembull 70 në vend të 60 euro, ai patjetër duhet ta zvogëloj shpenzimin në njërin apo dy produktet tjera. Çdo rritje e çmimit në produktin e parë shoqërohet doemos me ulje në çmimet e produkteve tjera dhe anasjelltas. Ky është shembull i rritjes selektive të çmimeve, por jo i inflacionit.

Ngjashëm nuk duhet ngatërruar inflacionin me Indeksin e Çmimeve të Konsumatorit (CPI) apo çfarëdo indeksi tjetër të çmimeve të “shportës së konsumatorit”. Këto matje janë më të ngushta në përkufizime dhe zakonisht përdoren për produktet që konsumatorët i konsiderojnë më esenciale, por nuk janë matje të përgjithshme të inflacionit. Kësisoj definicioni qëndron: inflacioni është i shkaktuar vetëm nga rritja e sasisë së parave në qarkullim përtej kërkesës për para.

Por pse e bën këtë banka qendrore? Shumë ekonomistë mendojnë që roli i duhur i bankës qendrore është mbështetja e aktivitetit ekonomik duke e rritur apo ulur sasinë e parave në qarkullim sipas disa parametrave të caktuar. Ka ekonomistë të tjerë, me të cilët unë e ndajë mendimin, që tregjeve nuk iu duhet fare një entitet rregullator i tillë i cili e luan rolin e Zotit dhe që pasqyra historike e performancës së bankave qendrore (sipas të gjitha parametrave relevantë) është shumë e dobët.

Ky është një diskutim i veçantë dhe më i komplikuar. Ajo çfarë mjafton për rastin e inflacionit është të kuptohet që shkaktarë të tij janë bankat qendrore dhe që në rastin e euros, për shembull, Banka Qendrore Evropiane (ECB) ka ndjekur një politikë agresive të “lehtësimit sasior” (ang: quantitative easing) duke e rritur vrullshëm sasinë e eurove në qarkullim. Vetëm në dhjetë vitet e fundit (maj 2012 – maj 2022), sasia e masës së parë M1 të parave në qarkullim është rritur mesatarisht 8.75 përqind për çdo muaj. Baza e gjerë monetare M3 për maj 2022 shënon 15.8 trilion euro, me një rritje prej 3.9 trilion euro prej vetëm janarit 2018.

Kjo është një rritje enorme dhe e paprecedentë e sasisë së parave në qarkullim, e cila për një kohë të gjatë është frenuar nga kreditimi i kufizuar në sistemin komercial bankar. Por me ardhjen e pandemisë dhe rritjen e shpenzimit shtetëror në skema sociale, një pjesë e madhe e kësaj sasie të grumbulluar është çliruar dhe përgjatë dy viteve të fundit e ka shtyrë inflacionin në vlera rekorde.

Sot euroja është për herë të parë në 20 vite në paritet me dollarin, i cili është në nivelin më të ulët prej krizës së vitit 1981, kurse Britania shënon inflacionin më të lartë në 40 vite. Kosova po ashtu shënon normë gati rekorde të inflacionit prej 14.1 përqind. Zvicra është ndër shtetet e rralla që nuk e ka ndjekur një politikë të tillë monetare (së paku jo në këto përmasa) dhe rrjedhimisht nuk vuan nga inflacioni i lartë.

Pasojat e inflacionit nuk kufizohen vetëm në varfërimin e mbajtësve të valutës së zhvlerësuar. Ato po ashtu vënë në lëvizje cikle të biznesit, të cilat karakterizohen me investime afatgjata joprofitabile, të drejtuara gabimisht nga sinjalet e pasakta të normave artificialisht të ulëta të interesit. Kur bankat qendrore i rrisin normat e interesit për ta frenuar inflacionin, këto investime joprofitabile ekspozohen dhe shuhen në mungesë të oksigjenit monetar. Me to shuhen bizneset dhe vendet e punës, tkurren mallrat dhe shërbimet, ulen të ardhurat dhe shpenzimet dhe kështu në mënyrë zinxhirore vjen deri tek recesioni ekonomik, në prag të cilit jemi.

Për vendet që tashmë e kanë rritur dukshëm sasinë e parave në qarkullim nuk mund të ketë kthim mbrapa pa i vuajtur pasojat. Ajo çfarë është bërë nuk mund të zhbëhet në mënyrë magjike. Për vendet si Kosova ekziston mundësia e shkëputjes nga euroja që po zhvlerësohet dita-ditës dhe krijimi i një valute kombëtare. Por vlera e saj, pastaj, varet nga politikat monetare që Banka Qendrore e Kosovës i ndjek si dhe siguria e saj nga niveli i përgjegjësisë me paranë publike.

Vlen të theksohet po ashtu që asnjë qeveri në botë nuk mund ta frenojë inflacionin me mjete jo-monetare, siç janë caktimi i çmimeve tavan, së paku jo pa shkaktuar probleme tjera ekonomike (shpesh më të këqija se vet inflacioni) siç janë mungesa e mallrave dhe radhët e pritjes. Ndikimi i mjeteve fiskale duke i ulur normat tatimore është po ashtu i kufizuar si dhe sjellë vështirësi buxhetore nëse nuk shoqërohet me ulje të shpenzimeve publike.

Problemi thelbësor me inflacionin është sistemi monetar i cili aktualisht mbretëron në botë, një sistem i parasë letër të pambuluar me mallra fizike si ari, i cili është subjekt i manipulimeve të shumta dhe të shpeshta në emër të shkencës së ekonomiksit. Në këtë botë të pasigurt, individit i mbetet ta strehojë pasurinë vetëm duke e këmbyer valutën që po zhvlerësohet për patundshmëri dhe asete tjera fizike.